Xây dựng hành lang pháp lý đủ mạnh

Tội phạm sử dụng công nghệ cao đang có những chiêu thức phạm pháp mới, không chỉ gây thiệt hại về tài sản của Nhà nước, tổ chức, công dân mà xâm phạm và đe dọa an ninh, an toàn mạng. Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm đánh giá, nửa đầu năm 2011, loại tội phạm này gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới, hoạt động có tính chất xuyên quốc gia và xảy ra trên nhiều lĩnh vực.

Nổi lên là hoạt động của tội phạm công nghệ cao tấn công, xâm nhập, trộm cắp, phá hoại dữ liệu, làm tê liệt hệ thống mạng Internet của các cơ quan, doanh nghiệp với mục đích kinh tế và phi kinh tế. Các hành vi vi phạm quy định về an ninh, an toàn hệ thống cơ sở dữ liệu của các ngân hàng, vi phạm quy định về bảo mật hệ thống để chiếm đoạt tiền của các ngân hàng. Sử dụng công nghệ cao trộm cắp tài sản, sử dụng trái phép, làm giả thẻ tín dụng để mua hàng từ nước ngoài rồi chuyển về Việt Nam. Nhiều vụ, đối tượng sử dụng công nghệ cao tác động vào máy ATM để chiếm đoạt tiền của ngân hàng.

Ngoài ra, hành vi lừa đảo trong lĩnh vực thương mại điện tử và thanh toán điện tử, nhắn tin lừa đảo; cá độ và đánh bạc qua mạng… cũng có dấu hiệu lan rộng. Thời gian qua, CQĐT Công an các cấp bóc gỡ nhiều ổ nhóm đối tượng là người Đài Loan (Trung Quốc) sử dụng công nghệ thông tin, viễn thông để lừa đảo (đã phát hiện một số vụ tại TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Lạng Sơn).

Từ đầu năm tới nay, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm công nghệ cao phát hiện, xác minh, giải quyết hàng chục đầu mối vụ việc, chuyển CQĐT các cấp khởi tố 8 vụ án, 23 bị can. Qua đấu tranh, đã thu hồi tiền và nhiều tài sản có giá trị hàng chục tỷ đồng.

CQĐT khám phá vụ trộm cước viễn thông.

Thực tế đấu tranh tội phạm công nghệ cao cho thấy còn nhiều khó khăn về mặt pháp lý. Hiện chưa có quy chế phối hợp cụ thể với nhà cung cấp mạng Internet, trong khi tội phạm sử dụng công nghệ cao thường xuyên thay đổi phương thức hoạt động và có tính xuyên quốc gia đòi hỏi phải không ngừng cập nhật, hoàn thiện các phương pháp, chiến thuật đấu tranh.

Hiện nay, Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm đang chỉ đạo tổng kết thực hiện Đề án "Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao" giai đoạn 2006 - 2010, xây dựng kế hoạch thực hiện giai đoạn 2011 - 2015. Đồng thời, để hoàn thiện cơ sở pháp lý, Tổng cục tham mưu cho Bộ Xây dựng dự thảo Nghị định quy định về công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và các hành vi phạm pháp luật khác trong lĩnh vực sử dụng công nghệ cao.

Triển khai thực hiện Chỉ thị 897/CT-TTg ngày 10/6/2011 của Thủ tướng Chính phủ về các hoạt động đảm bảo an toàn thông tin số. Bộ Công an cũng đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước xây dựng Thông tư liên tịch về phòng, chống tội phạm trong thanh toán thẻ, thanh toán điện tử, tạo hành lang pháp lý ngăn chặn, xử lý các vi phạm lĩnh vực này.

Đặc biệt, theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông được giao phối hợp Bộ Công an và một số Bộ, ngành liên quan nghiên cứu xây dựng dự án Luật An toàn thông tin số để Chính phủ trình Quốc hội khóa XIII xem xét trong thời gian tới. Theo đó sẽ triển khai hệ thống giám sát an toàn thông tin trên mạng Internet nhằm sớm phát hiện các nguy cơ, dấu hiệu và nguồn gốc tấn công mạng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, môi trường pháp lý về an toàn thông tin số và nghiên cứu xây dựng dự luật.

Cảnh sát phòng, chống tội phạm công nghệ cao: "Tuổi đời" trẻ nhưng phải mạnh

Lực lượng chuyên trách đấu tranh chống tội phạm lợi dụng công nghệ cao ra đời khá muộn, lại không đồng bộ ở các địa phương. Ngày 3/2/2005, Bộ trưởng Bộ Công an có Quyết định số 189/QĐ-BCA về việc thành lập đơn vị cấp phòng đấu tranh tội phạm công nghệ cao (Phòng 9, thuộc Cục CSĐT tội phạm kinh tế và chức vụ). Đơn vị này có chức năng chính là tiến hành các biện pháp để phòng ngừa và đấu tranh chống các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao và tội phạm quy định tại các điều 224, 225, 226 - Bộ luật Hình sự.

Tang vật vụ án tội phạm lợi dụng công nghệ cao bị CQĐT thu giữ.

Ngoài ra, đơn vị này còn có nhiệm vụ sử dụng phương tiện, công cụ để thu thập, phục hồi, phân tích các dữ liệu chứng cứ điện tử phục vụ yêu cầu điều tra vụ án liên quan công nghệ cao. Đến cuối 2009, từ đơn vị cấp phòng được nâng lên cấp cục, đánh dấu bước phát triển mới. Nếu tính thời gian Internet vào Việt Nam năm 1997 thì tới nay công nghệ này hoạt động được 14 năm, còn lực lượng chuyên trách chống loại tội phạm này mới hoạt động 6 năm, cả hai mốc thời gian đó đều mới mẻ.

Hiện, lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm công nghệ cao chỉ thành lập quy mô cấp phòng ở một số thành phố lớn, còn các địa phương khác vẫn "ở chung" với cơ quan CSĐT tội phạm kinh tế, chức vụ. Lực lượng này đang đợi gia nhập "ngôi nhà" cơ quan CSĐT bởi theo Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự hiện hành, họ chưa có tên. Nhưng có lẽ cách chia này là tương đối, bởi nếu như chống tội phạm tham nhũng, kinh tế, ma tuý, hình sự là theo nhóm khách thể, lĩnh vực bị xâm hại, thì với Cục phòng, chống tội phạm công nghệ cao lại chia theo thủ đoạn, hành vi phạm tội.

Như vậy, nếu một vụ án tham nhũng hay kinh tế mà người phạm tội sử dụng công nghệ cao để gây án, thì việc khám phá có thể hợp sức giữa các đơn vị hoặc giao cho một trong các đơn vị chuyên trách này đều được.

Gần đây, tội phạm công nghệ cao tung chiêu thức mới, tấn công nhiều trang báo điện tử, website của các Bộ, ngành, lấy cắp dữ liệu, thay đổi, phá hoại nội dung... Liên quan vấn đề này, ngày 13/7/2011, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân giao Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, các đơn vị chuyên môn về an ninh mạng tiến hành khảo sát, đánh giá sự an toàn và mất an toàn của các báo điện tử, các trang thông tin điện tử của các báo thuộc các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành để có giải pháp khắc phục.