Nhiệm vụ của tội phạm học Việt nam trong tình hình mới
Ảnh minh họa, nguồn: Internet
Để góp phần vào sự chuyển biến mạnh mẽ về trật tự an toàn xã hội, giữ vững kỷ cương pháp luật, làm giảm đáng kể tội phạm, xây dựng môi trường lành mạnh… như mục tiêu của Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm đã xác định thì công tác nghiên cứu Tội phạm học cần phải xác định cho mình những nhiệm vụ rõ ràng, có những lộ trình cụ thể. Vậy nhiệm vụ của Tội phạm học là gì?

Nghị quyết 09/1998/NQ-CP về tăng cường công tác phòng chống tội phạm trong tình hình mới đã triển khai được mười năm và đã đem lại những thành công nhất định. Sau mười năm đi vào cuộc sống, nó đã khẳng định các đường lối chủ trương đưa ra là phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, điều đó đã thêm một lần nữa khẳng định giá trị khoa học của Nghị quyết 09/1998/NQ-CP cũng như các đề án của Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm. Trong mười năm (1998-2008) lực lượng Công an cả nước đã phát hiện, điều tra khám phá 370.825 vụ phạm tội các loại, triệt phá 16.485 băng nhóm tội phạm hình sự gồm 44.852 đối tượng phạm tội. Nhìn chung qua tổng kết tình hình tội phạm trong cả nước cho thấy tỉ lệ tội phạm năm sau giảm hơn năm trước tuy rằng sự tăng giảm của tội phạm không ổn định. Điều đó cho thấy tình hình tội phạm ở nước ta hiện nay còn diễn biến phức tạp, cơ cấu, tính chất mức độ của tội phạm có sự biến động, thay đổi qua các năm. Nguyên nhân, điều kiện của tội phạm chưa được xác định rõ ràng, công tác dự báo tội phạm còn hạn chế. Để góp phần vào sự chuyển biến mạnh mẽ về trật tự an toàn xã hội, giữ vững kỷ cương pháp luật, làm giảm đáng kể tội phạm, xây dựng môi trường lành mạnh… như mục tiêu của Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm đã xác định thì công tác nghiên cứu Tội phạm học cần phải xác định cho mình những nhiệm vụ rõ ràng, có những lộ trình cụ thể. Vậy nhiệm vụ của Tội phạm học là gì?

Trước hết chúng ta cần hiểu: Tội phạm học là ngành khoa học nghiên cứu về tình hình tội phạm, nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh, phát triển tình hình tội phạm và các loại tội phạm cụ thể, nghiên cứu nhân thân người phạm tội và các biện pháp phòng ngừa nhằm hạn chế, tiến tới loại trừ tội phạm ra khỏi đời sống xã hội. Tội phạm học có những nhiệm vụ cụ thể sau:

Một là: Nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống về tình hình tội phạm xẩy ra ở Việt Nam, xác định rõ những nguyên nhân, điều kiện có thể làm phát sinh, phát triển tình hình tội phạm.

Hai là: Xây dựng những luận cứ khoa học vững chắc, phù hợp với thực tiễn, làm cơ sở cho việc đề ra các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và những biện pháp công tác lớn của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Ba là: Nghiên cứu, sử dụng những thành tựu của các ngành khoa học khác, ứng dụng những phát minh, sáng kiến cải tiến (nhất là thành tựu của khoa học – công nghệ) vào thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Bốn là: Xây dựng và hoàn thiện hệ thống lý luận về Tội phạm học, đưa khoa học Tội phạm học ở Việt Nam trở thành một ngành khoa học độc lập, phong phú gắn kết chặt chẽ với các ngành khoa học khác có liên quan. Tội phạm học của Việt Nam cần có sự trao đổi, hợp tác chặt chẽ, đặt trong mối quan hệ mật thiết với Tội phạm học của các nước trên thế giới.

Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng nhiệm vụ của Tội phạm học chính là những công việc phải tiến hành trong hoạt động nghiên cứu khoa học Tội phạm học nhằm mục đích hoàn thiện hệ thống lý luận, tác động trực tiếp có hiệu quả đến công tác đấu tranh phòng chống tội phạm ở nước ta hiện qua các thời kỳ.

Sau hơn hai mươi năm đổi mới, chúng ta thấy rằng Tội phạm học đã có những bước tiến quan trọng. Nhiều công trình khoa học nghiên cứu về tội phạm dưới giác độ của tội phạm học đã ra đời như:

- Tội phạm ở Việt Nam, thực trạng, nguyên nhân và giải pháp của TS. Lê Thế Tiệm và đồng nghiệp. NXB Công an nhân dân 1994

- Tội phạm học, Luật Hình sự, Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam của TS Đào Trí Úc, NXB Chính trị quốc gia 1994.

- Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội phạm của GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, NXB Công an nhân dân 2000.

- Phòng ngừa tội phạm do người nước ngoài gây ra tại Viêt Nam của lực lượng Công an nhân dân. Trần Phương Đạt - Luận án tiến sĩ Luật học 2000…

Ngoài ra còn nhiều công trình nghiên cứu khoa học khác gồm: Luận án tiến sĩ, Luận văn thạc sĩ, Đề tài khoa học cấp Nhà nước, cấp bộ, và nhiều sách chuyên khảo khác đã giải quyết được những nhiệm vụ của Tội phạm học trong những lĩnh vực, thời điểm cụ thể. Tuy nhiên, để Tội phạm học Việt Nam trở thành một khoa học độc lập và đáp ứng được công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới theo chúng tôi cũng chính là việc thực hiện tốt các nhiệm vụ của Tội phạm học đã đặt ra như trên. Qua nghiên cưu cho thấy, để thực hiện được các nhiệm vụ trên chúng ta cần tiến hành tốt các hoạt động sau đây:

Thứ nhất: Đẩy mạnh công tác khảo sát, nghiên cứu đánh giá tình hình tội phạm trên phạm vi cả nước để có một bức tranh toàn cảnh về tình hình tội phạm ở Việt Nam. Tình hình tội phạm không đơn thuần là con số cơ học phản ánh tổng số vụ phạm tội xẩy ra và số đối tượng thực hiện hành vi phạm tội đó, mà nó là khái niệm phản ánh một hiện tượng tiêu cực mang bản chất xã hội. Nó có nguồn gốc, là sản phẩm của xã hội, có nguyên nhân, điều kiện phát sinh, phát triển từ chính xã hội đó đồng thời nó có mối quan hệ biện chứng với các hiện tượng xã hội. Khi nghiên cứu đánh giá tình hình tội phạm phải đặt trong một chỉnh thể thống nhất với tình hình kinh tế, chính trị, giáo dục, văn hóa xã hội liên quan. Hiện nay nước ta đang đẩy mạnh Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước, mở rộng hội nhập kinh tế quốc tế. Do đó nó chịu sự tác động không nhỏ của tình hình tội phạm trên thế giới và sự phát sinh tội phạm từ những mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường. Tội phạm mang tính quốc tế như: tội phạm về ma túy, rửa tiền, tài trợ khủng bố dự báo sẽ có chiều hướng gia tăng, tính chất mức độ sẽ trở nên nguy hiểm hơn. Công tác đấu tranh sẽ phải đặt trong mối quan hệ hợp tác quốc tế cao hơn.

Xác định rõ nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm nói chung và nguyên nhân, điều kiện của tội phạm cụ thể. Một trong những yếu tố cấu thành nên khoa học Tội phạm học đó là “Nguyên nhân – Điều kiện của tình hình tội phạm”, việc nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm là một nội dung trong những nhiệm vụ của Tội phạm học. Nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm có nhiều, song có thể dễ dàng nhận thấy bên cạnh những thành quả mà hội nhập kinh tế quốc tế mang lại thì quá trình toàn cầu hóa, việc gia nhập WTO, mở cửa thị trường bán lẻ, … cũng sẽ hàm chứa những điều kiện thuận lợi cho các tội phạm phát triển như: tội phạm kinh tế quốc tế, ma túy, rửa tiền, mua bán phụ nữ, tội phạm môi trường,…

Thứ hai: Trên cơ sở nghiên cứu tình hình tội phạm, nguyên nhân – điều kiện của tình hình tội phạm, các nhà nghiên cứu tội phạm học sẽ xây dựng những luận cứ khoa học phục vụ cho công tác hoạch định chiến lược, xây dựng các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã khẳng định: “các tội phạm xuyên quốc gia có chiều hướng phát triển”. Để tiến hành phòng ngừa tội phạm từ nay đến năm 2020 cần phải làm rõ đâu là nguyên nhân trực tiếp, đâu là nguyên nhân gián tiếp, những điều kiện nào làm cho tội phạm gia tăng? Trả lời câu hỏi này cần có những công trình nghiên cứu khoa học, các cuộc hội thảo khoa học - thưc tiễn gắn với những nhiệm vụ cụ thể. Như Hội thảo khoa học thực tiễn “Đổi mới CSXH đảm bảo phòng ngừa, chống tệ nạn xã hội trong nền kinh tế thị trường” Tổng cục Cảnh sát nhân dân tổ chức năm 1992, Hội thảo phòng chống tội phạm truyền thống, tội phạm phi truyền thống do Học viện Cảnh sát nhân dân phối hợp với TCCS tổ chức năm 2008. Đây chính là cơ sở để xây dựng các luận cứ khoa học phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.

Thứ ba: Tăng cường việc nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu của các ngành khoa học có liên quan. Tội phạm học là một ngành khoa học ra đời sau một số ngành khoa học khác, song đây là ngành khoa học xã hội – pháp lý nên có thể thấy nó có mối quan hệ chặt chẽ với nhiều ngành khoa học khác như: xã hội học, tâm lý học, khoa học luật hình sự, tố tụng hình sự, khoa học điều tra hình sự… ngoài ra với sự phát triển như vũ bão của các ngành khoa học kỹ thuật, khoa học công nghệ thì tội phạm học cũng đã nghiên cứu ứng dụng những thành tựu của chúng để phục vụ công tác nghiên cứu của mình. Xét trong mối quan hệ giữa Tội phạm học với các ngành khoa học nêu trên thì đây là mối quan hệ biện chứng. Tội phạm học nghiên cứu về tội phạm với tính cách là một hiện tượng tiêu cực của xã hội nên nó vừa sử dụng kiến thức của các ngành khoa học xã hội khác để nghiên cứu nhưng nó cũng cung cấp những tri thức cho các ngành khoa học đó để phát triển. Điển hình như, Tội phạm học sử dụng khái niệm “tội phạm”, “người phạm tội” của khoa học luật hình sự để xác định tình hình tội phạm, các nguyên nhân, điều kiện của tội phạm từ đó đề ra các biện pháp phòng ngừa, mặt khác cung cấp tri thức để khoa học luật hình sự xách định hành vi nguy hiểm nào cho xã hội được coi là tội phạm, hay nói cách khác là cơ sở để hình sự hóa một hành vi vi phạm pháp luật. Tội phạm học còn sử dụng những thành tựu của khoa học công nghệ nói chung và công nghệ thông tin nói riêng trong thống kê hình sự, dự báo tội phạm.

Thứ tư: Từng bước hoàn thiện hệ thống lý luận Tội phạm học, đưa Tội phạm học trở thành một trong những ngành khoa học quan trọng trong công tác nghiên cứu tội phạm và đấu tranh phòng, chống tội phạm. So với một số ngành khoa học xã hội khác ở Việt Nam thì Tội phạm học được coi là một ngành khoa học non trẻ, chưa có sự đầu tư nhiều về cả vật chất và vật lực. Đặc biệt đối với ngành Công an, tuy đã có sự đầu tư nhưng chưa thỏa đáng, cần có chiến lược rõ ràng trong việc xây dựng đội ngũ tri thức, các nhà khoa học, các chuyên viên trong lĩnh vực này. Việc ra đời Trung tâm Nghiên cứu Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm – Học viện Cảnh sát nhân dân cho thấy Bộ Công an đã quan tâm đến công tác nghiên cứu Tội phạm học, gắn công tác nghiên cứu với công tác đào tạo. Song trong những năm tới cần tiến hành đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ chuyên trách về nghiên cứu tội phạm học và làm công tác phòng ngừa tội phạm. Thường xuyên cử cán bộ đi học tập, nghiên cứu ở các nước có ngành khoa học Tội phạm học phát triển như ở: Nga, Đức, Pháp, Úc… Tìm hiểu ứng dụng những thành tựu lý luận của Tội phạm học tư sản đồng thời bác bỏ những luận điểm sai trái của một bộ phận nghiên cứu ở các nước tư bản đi ngược lại quan điểm của chủ nghĩa Mac - Lê nin về phòng, chống tội phạm

Trên đây là một số nhiệm vụ của Tội phạm học cần thực hiện nhằm đưa Tội phạm phát triển lên một tầm cao mới, đáp ứng yêu cầu cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn đấu tranh chống tội phạm trong tình hình mới.

Ths. Nguyễn Minh Hiển
Trung tâm NCTPH&PNTP

Bài này đã được xem: 15297
Ý KIẾN BẠN ĐỌC VỀ BÀI VIẾT NÀY
Họ và tên : *  
Địa chỉ :  
Email : *  
Nội dung : *

Mã bảo vệ :

 

Bài mới nhất
VIDEO CLIPS
Tra cứu điểm thi
Chọn kỳ thi : Số báo danh :
Liên kết website
Lượt truy cập
Lượt truy cập: 23201612
Đang truy cập: 129