Tham dự Chương trình có đại diện các đơn vị nghiệp vụ thuộc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu; Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao; Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an; lãnh đạo Phòng Kỹ thuật hình sự Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các chuyên gia, nhà khoa học và tập thể cán bộ, giảng viên Khoa Kỹ thuật hình sự - Học viện CSND.

Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực giám định kỹ thuật hình sự, qua đó làm rõ các cơ hội, thách thức và định hướng phát triển trong lĩnh vực chuyên môn quan trọng này.

Thiếu tướng, GS.TS. Nguyễn Đắc Hoan phát biểu chỉ đạo Hội thảo

Phát biểu khai mạc, Thiếu tướng Nguyễn Đắc Hoan nhấn mạnh rằng: sự phát triển bùng nổ của khoa học công nghệ, đặc biệt là AI, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết để lực lượng CAND nhanh chóng nắm bắt, ứng dụng các thành tựu mới vào công tác điều tra, giám định. Việc tổ chức hội thảo có ý nghĩa thiết thực nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học và cán bộ thực tiễn cùng nhau phân tích, đánh giá hệ thống lý luận, cơ sở pháp lý của việc ứng dụng AI trong giám định kỹ thuật hình sự, đồng thời trao đổi về những thuận lợi, khó khăn gặp phải và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới. Qua đó, hội thảo góp phần cụ thể hóa chủ trương hiện đại hóa lực lượng CAND nói chung và lĩnh vực kỹ thuật hình sự nói riêng, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Các tham luận tại Hội thảo cũng khẳng định AI mang lại nhiều lợi ích đột phá cho công tác giám định kỹ thuật hình sự. Trước hết, AI giúp xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ một cách nhanh chóng, chính xác - điều đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ ngày càng tinh vi. Trí tuệ nhân tạo đồng thời mở ra khả năng giải quyết những thách thức kỹ thuật mà phương pháp truyền thống gặp nhiều khó khăn. Trí tuệ nhân tạo tỏ ra vượt trội trong việc khôi phục các dữ liệu đã bị xóa hoặc mã hóa; các công cụ ứng dụng AI có thể tái tạo tệp tin, giải mã dữ liệu phức tạp và phát hiện những thay đổi tinh vi trong hệ thống, bảo đảm tính toàn diện, khách quan của kết quả giám định. Bên cạnh đó, AI còn nâng cao độ chính xác khi giám định các dạng chứng cứ âm thanh, hình ảnh, video: hỗ trợ nhận diện khuôn mặt hoặc biển số xe từ hình ảnh chất lượng thấp, thiếu sáng; phát hiện dấu hiệu chỉnh sửa bất thường trong video; phân tích giọng nói và lọc nhiễu âm thanh - những việc trước đây đòi hỏi nhiều thời gian và công sức.

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Tuy nhiên, các đại biểu cũng phân tích nhiều thách thức đặt ra khi ứng dụng AI trong lĩnh vực giám định. Trước hết là thách thức về hạ tầng công nghệ và dữ liệu: để AI hoạt động hiệu quả, cần có hệ thống máy móc, phần mềm chuyên dụng hiện đại cùng nguồn dữ liệu huấn luyện đủ lớn và chất lượng cao. Việc đầu tư đồng bộ cho phòng giám định số (digital lab), trang bị các công cụ AI tiên tiến còn gặp khó khăn về kinh phí và công nghệ chuyển giao. Thêm vào đó, nguồn nhân lực giám định viên am hiểu sâu về AI, khoa học dữ liệu còn thiếu so với nhu cầu thực tiễn. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ kỹ thuật hình sự về kỹ năng công nghệ mới cần được đẩy mạnh hơn nữa.

Về khía cạnh pháp lý, hiện nay khung pháp luật và quy chuẩn chuyên môn cho việc sử dụng AI làm công cụ hỗ trợ giám định chưa hoàn thiện, đặt ra yêu cầu phải xây dựng các quy định rõ ràng về giá trị pháp lý của kết quả do AI hỗ trợ, trách nhiệm của giám định viên khi sử dụng AI, cũng như quy tắc đạo đức nghề nghiệp trong bối cảnh ứng dụng công nghệ cao. Ngoài ra, tâm lý e ngại sự phức tạp và rủi ro của AI cũng là rào cản đáng kể cần được tháo gỡ bằng cách nâng cao nhận thức và tăng cường bảo mật, an ninh mạng.

Mặc dù có không ít thách thức được đặt ra, hội thảo đã cho thấy triển vọng phát triển tích cực của việc ứng dụng AI trong giám định kỹ thuật hình sự. Các ý kiến thống nhất rằng trong tương lai gần, trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành công cụ không thể thiếu, góp phần nâng cao chất lượng, độ chính xác và tính kịp thời của công tác giám định. Nhiều địa phương cũng đang nghiên cứu triển khai các ứng dụng AI chuyên biệt cho từng mảng giám định.

Để hiện thực hóa những tiềm năng phát triển trên quy mô toàn quốc, hội thảo đã đề xuất một số định hướng trọng tâm. Trước hết, cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ hiện đại cho lực lượng Kỹ thuật hình sự các cấp, trước mắt là xây dựng các phòng thí nghiệm số đạt chuẩn tại Viện Khoa học hình sự và một số địa phương trọng điểm. Cùng với đó, việc hợp tác chặt chẽ với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ trong nước sẽ giúp lực lượng CAND cập nhật kịp thời các giải pháp AI tiên tiến phục vụ giám định. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực được xác định là then chốt: lực lượng giám định viên cần được trang bị kiến thức chuyên sâu về AI, an ninh mạng, khoa học dữ liệu… nhằm vận hành thành thạo các công cụ mới. Một số ý kiến đề xuất Bộ Công an nghiên cứu xây dựng trung tâm dữ liệu quốc gia về giám định hình sự, trong đó tích hợp kho dữ liệu dùng chung phục vụ cho AI tạo nền tảng cho các thuật toán học máy phát huy hiệu quả tối ưu.

Đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm